Kireçli Omurlararası bağ iltihabı
Kireçli omurlararasi bag iltihabi ya da sertlestirici omurga romatizmasina,
yaygin eklem romatizmasi kadar sik raslanmaz; erkeklerde raslanma oranı yüzde
90′dir; teshis ve tedavisi konularinda büyük ilerlemeler gerceklestirilmistir ve iyi tedavi edilen hastalarin cogu normal bir yasam sürebilirler.
Bu hastalıkta omurlararasi baglar ve omurlar sikica birbirine yapisir; sonuçta omurga sertlesir ve hareketsiz kalir. Bu hastalarin yüzde 80′inin hücrelerinin yüzeyinde normal insanlarin ancak yüzde 4′ünde raslanan HLA W27 antijeninin bulunmasiyla, eskiden beri ileri sürülen soyaçekim kavrami bilimsel bir temele oturtulmustur.Bu bulusun,arastirmalara yeni bir atilim kazandiracagina kusku yoktur.
Bir deri hastaligiyla, sözgelimi sedef hastaligiyla birlikte olan romatizmalar, bu hastalıgin ozelliklerini gosterirler.
Bu arada yalnızca kanamali goden barsağı-kalın barsak iltihabi gibi barsak hastahklarıyla ya da gonokok (belsogukluguna yolaçan bakteri), brusella (malta-hummasina yolagan bakteri) ve streptokok enfeksiyonlanndan (kizil, bademcik iltihabi, böbrek iltihabi) ileri gelen eklem iltihaplarıyla birlikte gorülen romatizmalar ya da bazi akciger urlariyla birlikte gorülen ilgi çekici bir romatizma
sayilabilir.
Bu romatizmalarin ikisi biraz açiklama gerektirir: İvegen eklem romatizmasi;
yaygin döküntülü lupus.
ivegen eklem romatizmasi ikinci Dünya Savasi’nin sonuna kadar son derece yaygin bir hastalikti. Çocuklarda ve ergenlik cagindakilerde görülen bu hastalik, önemli sayida kalp hastaligindan da sorumludur. Bu romatizmanin nedeni kismen açikliga kavusturulmustur. Hastaligin baslaması icin bir stroptokok enfeksiyonunun gerekli oldugu bilinmektedir. Ama bu enfeksiyonlardan baziları ivegen eklem romatizmasina yol actigi halde, bazilarinin neden yol acmadigi (oysa tumü streptokok-lara bagli anjinlere yolacarlar) hala aydinlatilmamistir.
20 yildan bu yana, ivegen eklem romatizmasi giderek azalmaktadir. Romatizma baslamadan streptokoku yokeden penisilinin bulunmus olmasi, kuskusuz bunda bü-yük rol oynamistir; ama tek etmen bu degildir. ivegen eklem romatizmasinin ge-rilemesi, ozellikle yasama duzeyinin yüksek oldugu, yani iyi beslenmenin, gecekondu yoklugunun, iyi isinmanin, v.b. streptokok enfeksiyonlarını azalttigi ülkelerde son derece belirgindir. ivegen eklem romatizmasinin ve öteki romatizma hastaliklarinin teshisinde ilerleme saglayan önemli bir etmen daha vardir. Bir sure onceye kadar, romatizmabilim ogretimi hemen hemen yoktu ve gercekten bilinen tek hastalik, ivegen eklem romatizmasiydi; üstelik, bütun ivegen romatizmalar, ayrim yapilmaksizin bu adla nitelenirdi. Gunumuzdeyse, romatizmabilim tip ögretiminin ana parcalarindan biridir ve eskiden ender sayilan bazi hastaliklarin, taninmalari sayesinde aslinda sik raslanan hastalıklar olduklan anlasilmistir.
Adina karsin genellikle bir romatizma hastaligi olan yaygin dokuntülü lupus, ozellikle gene kizlarda gorülen bir hastaliktir. Eskiden hizla olüme yolacan bu hastalik, gunumuzde Hargrave hücrelerinin ve baska kan bozukluklarinin arastirilmasiyla erkenden taninabilmekte, böylece evrimi denetim altina alinarak, tehlikeli ihtilatlarindan korunulabilmektedir.
Dökuntülü lupus hastaligi, hedefi özel bir organ degil, bütün organizmaya yayilmis bagdokusu olan «bagdokusu iltihaplarnnin belirgin örneklerinden biridir. Bu hastalik ayni zamanda, özbagisiklik hastalıklarinin da örneklerinden biridir; cünku, normalde organizmanın kendisine yabanci olana yönelik savumnasi, bireyin kendi özdokularina kar$i harekete gemektedir.
Dökuntülu lupus üstüne yapilan arastirmalar, hastaliklarin cogu konusundaki görüslerde köklü degisikliklere yolacmistir ve gelecek 10 yil icinde yeni bir devrimin beklenebileceği one surülebilir.
